Vincent van Gogh: leven, werk en waar je het ziet
Vincent van Gogh (1853-1890) is de Nederlandse schilder van de zonnebloemen, de sterrennacht en de felle, dikke penseelstreken. Hij schilderde maar ongeveer tien jaar, maar veranderde in die tijd van een somber schilder van boeren tot een van de grootste vernieuwers van de kunst. De meeste werken zie je in het Van Gogh Museum in Amsterdam en het Kröller-Müller Museum in Otterlo.
- Geboren op 30 maart 1853 in Zundert, overleden op 29 juli 1890 in Auvers-sur-Oise (Frankrijk).
- Van donkere aardetinten in Nuenen naar heldere kleuren in Parijs en Arles.
- Zijn broer Theo steunde hem financieel en emotioneel; hun brieven zijn bewaard.
- Twee Nederlandse musea hebben de grootste collecties ter wereld.
Tijdlijn: tien jaar schilderen
| Periode | Waar | Kenmerken |
|---|---|---|
| 1853-1880 | Zundert, Den Haag, Londen, Parijs, de Borinage | Kunsthandel, onderwijs, predikantschap; nog geen schilder. |
| 1880-1883 | België, Etten, Den Haag, Drenthe | Tekenen leren, eerste schilderijen. |
| 1883-1885 | Nuenen | Donkere boerentaferelen; De aardappeleters (1885). |
| 1886-1888 | Parijs | Kennismaking met impressionisten; kleuren worden licht. |
| 1888-1889 | Arles | Zonnebloemen, De slaapkamer, het Gele Huis; botsing met Gauguin. |
| 1889-1890 | Saint-Rémy | In een inrichting; cipressen, olijfbomen, De sterrennacht. |
| 1890 | Auvers-sur-Oise | Laatste maanden; korenvelden; overlijdt op 37-jarige leeftijd. |
Van Gogh was korte tijd ook in Drenthe (najaar 1883), waar hij het veenlandschap tekende en schilderde. Lees daarover meer in kunst in Drenthe.
Zo herken je een Van Gogh
- Zichtbare streken. Korte, dikke penseelstreken die samen een ritme vormen, alsof lucht, velden en bomen bewegen.
- Kleurcontrasten. Hij zette complementaire kleuren naast elkaar: blauw tegen oranje, rood tegen groen, geel tegen paars.
- Contouren. Vooral in Arles omlijnt hij vormen soms donker, geïnspireerd door Japanse prenten.
- Gewone onderwerpen. Een stoel, een paar schoenen, een postbode, een korenveld: hij maakte van alledaagse dingen iets bijzonders.
Bekende werken en waar ze hangen
| Werk | Jaar | Waar te zien |
|---|---|---|
| De aardappeleters | 1885 | Van Gogh Museum, Amsterdam |
| Zonnebloemen (versie in Amsterdam) | 1889 | Van Gogh Museum |
| De slaapkamer | 1888 | Van Gogh Museum (er bestaan drie versies) |
| Caféterras bij nacht | 1888 | Kröller-Müller Museum, Otterlo |
| De sterrennacht | 1889 | Museum of Modern Art, New York |
| Korenveld met kraaien | 1890 | Van Gogh Museum |
Van de zonnebloemen schilderde hij meerdere versies; die hangen verspreid over musea in onder meer Amsterdam, Londen en München. Werken worden soms uitgeleend, dus check vooraf of een specifiek schilderij op zaal hangt.
Van Gogh Museum of Kröller-Müller?
| Van Gogh Museum | Kröller-Müller Museum | |
|---|---|---|
| Ligging | Museumplein, Amsterdam | In Nationaal Park De Hoge Veluwe |
| Sterk in | Volledige ontwikkeling, brieven, tijdgenoten | Topstukken in een rustige setting, plus beeldentuin |
| Ideaal voor | Wie Van Gogh echt wil begrijpen | Wie kunst en natuur wil combineren |
| Drukte | Vaak druk; reserveren met tijdslot | Meestal rustiger, maar reken op reistijd |
Misverstanden over Van Gogh
- “Hij verkocht maar één schilderij.” Dat wordt vaak gezegd, maar de werkelijkheid is genuanceerder: hij verkocht weinig en had tijdens zijn leven nauwelijks commercieel succes.
- “Hij sneed zijn hele oor af.” Na een crisis in december 1888 in Arles verwondde hij zijn oor; hoeveel hij precies afsneed, is door onderzoekers verschillend beschreven.
- “Hij schilderde in een roes.” Zijn brieven laten zien dat hij juist heel bewust nadacht over kleur, compositie en techniek.
Kijk ook naar…
Van Gogh wordt gerekend tot het postimpressionisme, de stap na het impressionisme van onder anderen Claude Monet. Zijn expressieve kleurgebruik werd een belangrijke inspiratie voor het expressionisme en het fauvisme.
Je eigen Van Gogh-route
Begin in het Van Gogh Museum, waar de chronologische opstelling zijn ontwikkeling laat zien. Wil je meer, plan dan een dag naar het Kröller-Müller Museum en combineer dat met een wandeling of fietstocht door De Hoge Veluwe. Liefhebbers kunnen ook Nuenen en Zundert bezoeken, de plaatsen waar hij woonde.
Veelgestelde vragen
Hoe oud werd Vincent van Gogh?
Van Gogh werd 37 jaar. Hij werd geboren op 30 maart 1853 en overleed op 29 juli 1890.
Waar werd Van Gogh geboren?
In Zundert, een dorp in Noord-Brabant, waar zijn vader dominee was.
Hoeveel schilderijen maakte Van Gogh?
Er zijn ruim achthonderd schilderijen en meer dan duizend tekeningen van hem bekend, gemaakt in ongeveer tien jaar.
Waar hangt De sterrennacht?
De bekendste versie van De sterrennacht (1889) hangt in het Museum of Modern Art in New York, niet in Nederland.
