Fauvisme: wilde kleuren en pure emotie
Het fauvisme is een korte maar invloedrijke kunststroming uit Frankrijk, ongeveer 1904-1908, waarin schilders felle, onnatuurlijke kleuren gebruikten om gevoel uit te drukken. Een gezicht mocht groen zijn, een boom rood. De bekendste fauvisten zijn Henri Matisse, André Derain, Maurice de Vlaminck en de Nederlander Kees van Dongen.
- Naam: “les fauves”, de wilde beesten, een spottende term van een criticus in 1905.
- Kenmerken: pure, felle kleur, losse streken, vereenvoudigde vormen.
- Kort: de meeste fauvisten gingen na een paar jaar verder in een andere richting.
- Grote invloed op expressionisme en abstracte kunst.
Kenmerken
| Kenmerk | Wat je ziet |
|---|---|
| Kleur los van de werkelijkheid | Rode bomen, blauwe huid, oranje luchten |
| Kleur rechtstreeks uit de tube | Weinig mengen, felle complementaire contrasten |
| Vereenvoudiging | Grote vlakken, weinig detail, platte ruimte |
| Spontane toets | Zichtbare, losse streken |
| Vrolijke onderwerpen | Landschappen, havens, interieurs, portretten |
Belangrijke fauvisten
| Kunstenaar | Bekend werk |
|---|---|
| Henri Matisse | Vrouw met hoed (1905), De vreugde van het leven |
| André Derain | Havengezichten van Collioure en Londen |
| Maurice de Vlaminck | Landschappen met heftige kleur |
| Kees van Dongen | Portretten van vrouwen met felle kleuren |
| Raoul Dufy | Vrolijke strand- en straattaferelen |
Kees van Dongen: een Nederlandse fauvist
Kees van Dongen (1877-1968) werd geboren in Delfshaven bij Rotterdam en vestigde zich rond 1897 in Parijs. Hij exposeerde mee met de fauvisten en werd bekend om zijn portretten van vrouwen met grote ogen, rode lippen en groene of paarse schaduwen in het gezicht. Later werd hij een gevraagd society-schilder. Zijn werk is in Nederland onder meer te zien in musea voor moderne kunst; check de actuele collectiepresentatie.
Waar kwam die kleur vandaan?
De fauvisten bouwden voort op Van Gogh, die kleur emotioneel inzette, en op Paul Gauguin, die vlakke, felle kleuren gebruikte. Ook het pointillisme van Seurat en Signac, met losse stippen pure kleur, speelde mee. De fauvisten zetten de volgende stap: kleur hoefde niet meer te kloppen, het moest werken.
Fauvisme en verwante stromingen
| Stroming | Verschil |
|---|---|
| Impressionisme | Kleur volgt het licht; bij fauvisme volgt kleur het gevoel |
| Expressionisme | Duitse tijdgenoot; donkerder, angstiger, hoekiger |
| Kubisme | Volgde erop; draait om vorm in plaats van kleur |
Kijktip
Bedek bij een fauvistisch schilderij in gedachten de vorm en kijk alleen naar de kleuren. Welke kleuren liggen naast elkaar? Vaak zie je paren als rood-groen en blauw-oranje. Die complementaire contrasten laten elkaar trillen; zo bereikten de fauvisten hun intensiteit.
Zelf proberen
Schilder een portret of landschap waarbij je elke kleur vervangt door zijn complementaire kleur, of kies drie kleuren die je mooi vindt en gebruik alleen die. Je merkt hoe vrij dat voelt. Basiskennis vind je in kleurenleer voor beginners.
Veelgestelde vragen
Waarom heet het fauvisme zo?
Een criticus noemde de schilders in 1905 "fauves", wilde beesten, vanwege hun felle kleuren. De naam bleef hangen.
Wie is de bekendste fauvist?
Henri Matisse.
Was er een Nederlandse fauvist?
Ja, Kees van Dongen, geboren in Delfshaven, exposeerde met de fauvisten in Parijs.
