CoBrA: kunstenaars, kenmerken en betekenis
CoBrA was een internationale kunstbeweging die van 1948 tot 1951 bestond. De naam komt van de steden Copenhagen, Brussel en Amsterdam, waar de oprichters vandaan kwamen. CoBrA-kunstenaars als Karel Appel, Constant, Corneille en Asger Jorn maakten spontane, felgekleurde werken, geïnspireerd door kindertekeningen en volkskunst.
- Opgericht in Parijs op 8 november 1948.
- Deense, Belgische en Nederlandse kunstenaars en dichters.
- Kenmerken: spontaniteit, felle kleur, dikke verf, fantasiefiguren.
- Te zien in het Cobra Museum in Amstelveen en het Stedelijk Museum.
De CoBrA-kunstenaars
| Kunstenaar | Land | Kenmerk |
|---|---|---|
| Karel Appel | Nederland | Felle kleuren, dikke verf, wilde figuren |
| Constant (Nieuwenhuys) | Nederland | Theoreticus; later bekend van het utopische project New Babylon |
| Corneille | Nederland (geboren in België) | Poëtische, kleurrijke landschappen, vogels en zonnen |
| Asger Jorn | Denemarken | Expressieve, mythische taferelen |
| Christian Dotremont | België | Dichter; later “logogrammen”, beeldende teksten |
| Pierre Alechinsky | België | Inkt, kaders en verhalende randen |
| Lucebert | Nederland | Dichter-schilder, verbonden met de Vijftigers |
Kenmerken van CoBrA-kunst
- Spontaniteit: geen voorstudie, direct werken, het proces is zichtbaar.
- Felle, primaire kleuren: rood, geel, blauw, met zwarte lijnen.
- Kinderlijke figuren: mensen, dieren en fantasiewezens met grote ogen.
- Materiaal: dik opgebrachte verf, soms gemengd met andere materialen.
- Samenwerking: schilders en dichters maakten samen werk, beeld en tekst door elkaar.
Waarom zo spontaan?
Na de Tweede Wereldoorlog vonden de CoBrA-kunstenaars dat de westerse cultuur had gefaald. Ze wilden opnieuw beginnen bij de bron van creativiteit: het kind, de volkskunst, kunst van mensen zonder opleiding. Regels, techniek en “mooi” waren verdacht. Ze reageerden ook tegen de strakke, geometrische abstractie van De Stijl en de nette schilderkunst die het museumpubliek gewend was.
Het schandaal van 1949
In 1949 organiseerde het Stedelijk Museum een grote CoBrA-tentoonstelling. Publiek en pers reageerden geschokt; “kladderwerk” en “dat kan mijn kind ook” waren veelgehoorde reacties. In datzelfde jaar werd Appels muurschildering Vragende kinderen in het Amsterdamse stadhuis afgedekt. Tegenwoordig is CoBrA een van de bekendste Nederlandse bijdragen aan de moderne kunst.
Waar zie je CoBrA?
| Waar | Wat |
|---|---|
| Cobra Museum voor Moderne Kunst, Amstelveen | Museum gewijd aan CoBrA en verwante kunst |
| Stedelijk Museum, Amsterdam | CoBrA-werk in de collectie |
| Openbare ruimte | Muurschilderingen en beelden van CoBrA-kunstenaars in diverse steden |
Check vooraf wat er op zaal hangt; collecties en tentoonstellingen wisselen.
CoBrA en verwante stromingen
- Expressionisme: eerdere stroming die ook emotie boven realisme stelde.
- Surrealisme: CoBrA nam het automatisme over, maar verwierp het intellectuele karakter.
- Abstracte kunst: CoBrA was half-abstract; er blijven bijna altijd figuren herkenbaar.
CoBrA met kinderen
CoBrA is een ideale stroming om met kinderen te bekijken én na te maken. Geef ze dikke verf of oliepastels, grote vellen en de opdracht om een fantasiedier te maken zonder te gummen. Meer ideeën in knutselen met kinderen en lesideeën voor de basisschool.
Veelgestelde vragen
Waar staat de naam CoBrA voor?
Voor Copenhagen, Brussel en Amsterdam, de steden van de oprichters.
Hoe lang bestond CoBrA?
Officieel van 1948 tot 1951, maar de kunstenaars werkten daarna nog lang in de geest van de beweging door.
Wie zijn de bekendste CoBrA-kunstenaars?
Karel Appel, Constant, Corneille, Asger Jorn, Pierre Alechinsky en Christian Dotremont.
Waar zie je CoBrA-kunst?
In het Cobra Museum in Amstelveen en in het Stedelijk Museum in Amsterdam.
