Gerrit Rietveld: de rood-blauwe stoel en het Schröderhuis
Gerrit Rietveld (1888-1964) was een Utrechtse meubelmaker en architect die de ideeën van De Stijl driedimensionaal maakte. Zijn rood-blauwe stoel en het Rietveld Schröderhuis in Utrecht zijn iconen van modern design. Het Schröderhuis staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO en wordt beheerd door het Centraal Museum.
- Geboren en gestorven in Utrecht (1888-1964).
- Begon als meubelmaker in de werkplaats van zijn vader.
- Ontwierp de rood-blauwe stoel, de zigzagstoel en het Schröderhuis (1924).
- Ontwierp ook het hoofdgebouw van het Van Gogh Museum, voltooid na zijn dood.
Leven en werk
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| 1888 | Geboren in Utrecht. |
| 1917 | Eigen meubelmakerij; eerste versie van de leunstoel die later de rood-blauwe stoel wordt. |
| vanaf 1919 | Betrokken bij De Stijl. |
| begin jaren 1920 | De stoel krijgt de bekende kleuren rood, blauw, geel en zwart. |
| 1924 | Rietveld Schröderhuis, samen met Truus Schröder-Schräder. |
| 1934 | Zigzagstoel. |
| 1964 | Overlijdt in Utrecht. Het Van Gogh Museum naar zijn ontwerp opent in 1973. |
Zo herken je een Rietveld-ontwerp
- Losse elementen. Latten en planken lijken los van elkaar te zweven, verbonden zonder dat de verbinding opvalt.
- Primaire kleuren. Net als Mondriaan gebruikte hij rood, geel, blauw en zwart, maar dan in hout en staal.
- Open ruimte. In het Schröderhuis kunnen schuifwanden de bovenverdieping in één ruimte veranderen.
- Eenvoudige materialen. Standaardlatten, triplex en later ook goedkope kratten: design voor iedereen.
De bekendste ontwerpen
| Ontwerp | Waarom bijzonder | Waar te zien |
|---|---|---|
| Rood-blauwe stoel | Een stoel als driedimensionaal Mondriaan-schilderij | Centraal Museum, Stedelijk Museum |
| Zigzagstoel | Vier planken in een Z-vorm, zonder poten | Centraal Museum en designcollecties |
| Rietveld Schröderhuis | Wereldberoemd woonhuis met flexibele indeling | Prins Hendriklaan, Utrecht (bezoek via het Centraal Museum) |
| Van Gogh Museum (hoofdgebouw) | Lichte, open museumarchitectuur | Museumplein, Amsterdam |
Het Schröderhuis
Het huis aan het eind van een rij traditionele woningen ziet eruit als een samenstelling van losse vlakken en lijnen. Binnen is bijna alles beweegbaar of inklapbaar. Truus Schröder, de opdrachtgever, dacht intensief mee over het ontwerp en woonde er tot haar dood. Bezoek is alleen mogelijk met een reservering via het Centraal Museum; check vooraf de actuele mogelijkheden.
Misverstanden
- “De rood-blauwe stoel was meteen rood en blauw.” De eerste versie was ongeverfd; de kleuren kwamen enkele jaren later.
- “De stoel zit niet.” Hij is vooral een statement, maar is wel degelijk om op te zitten. Comfort was voor Rietveld minder belangrijk dan het idee.
Kijk ook naar…
- Piet Mondriaan, wiens schilderijen dezelfde vormentaal hebben.
- De Stijl, de beweging achter beide.
- Kunst in Utrecht, voor een complete Rietveld-dag.
Rietveld-dag in Utrecht
Begin in het Centraal Museum met zijn meubels en ga daarna naar het Schröderhuis op tien à vijftien minuten fietsen. Wie nog tijd heeft, kan in de stad meer Rietveld-architectuur zoeken; het museum en de lokale VVV geven routes.
Veelgestelde vragen
Kun je het Rietveld Schröderhuis bezoeken?
Ja, maar alleen met een reservering via het Centraal Museum in Utrecht. Check vooraf de actuele mogelijkheden.
Wanneer ontwierp Rietveld de rood-blauwe stoel?
De eerste, ongeverfde versie ontstond rond 1917-1918; de bekende kleuren kreeg de stoel begin jaren twintig.
Hoort Rietveld bij De Stijl?
Ja, Rietveld was vanaf 1919 betrokken bij De Stijl en is een van de bekendste vertegenwoordigers ervan in design en architectuur.
