Kunst in Utrecht: Rietveld, De Stijl en de Dom
Utrecht combineert een middeleeuwse binnenstad met een van de iconen van modern design: het Rietveld Schröderhuis uit 1924. Het Centraal Museum heeft de grootste Rietveld-collectie ter wereld en de schilderijen van de Utrechtse caravaggisten, en Museum Catharijneconvent toont religieuze kunst van de vroege middeleeuwen tot nu in een voormalig klooster. Met de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht is het ook een stad waar veel kunst gemaakt wordt. Alles ligt op loop- of fietsafstand.
- Centraal Museum: Rietveld, Utrechtse caravaggisten, mode en het Utrechtse schip.
- Rietveld Schröderhuis: UNESCO-werelderfgoed, alleen te bezoeken met een vooraf gereserveerd tijdslot.
- Museum Catharijneconvent: middeleeuwse en religieuze kunst in een voormalig klooster.
- Nijntje Museum en Museum Speelklok: kunst en ambacht voor jong en oud.
- HKU en een breed aanbod aan cursussen voor amateurs.
De belangrijkste musea
Centraal Museum
Het Centraal Museum is het grote kunstmuseum van de stad. De collectie loopt van oude kunst tot mode en hedendaags design. Twee onderdelen springen eruit. Het museum heeft de grootste collectie werk van Gerrit Rietveld ter wereld, van meubels tot ontwerpen. En het toont de Utrechtse caravaggisten: Hendrick ter Brugghen, Gerard van Honthorst en Dirck van Baburen, die in Rome het dramatische licht van Caravaggio leerden kennen en dat mee terugnamen naar Utrecht. Wie van barok houdt, moet ze zien. Een buitenbeentje is het Utrechtse schip, een middeleeuws vrachtschip dat in de stad werd opgegraven.
Rietveld Schröderhuis
Truus Schröder liet in 1924 door Rietveld een huis bouwen dat radicaal brak met alles wat gebruikelijk was: open ruimtes met schuifwanden, primaire kleuren en strakke lijnen. Het is het bekendste gebouw van De Stijl en staat sinds 2000 op de UNESCO-werelderfgoedlijst. Het huis wordt beheerd door het Centraal Museum. Het is klein en kwetsbaar, dus je moet altijd vooraf een tijdslot reserveren, ook als je een Museumkaart hebt. Reserveer ruim op tijd, zeker in het weekend.
Museum Catharijneconvent
Sinds 1979 zit dit museum in een voormalig klooster aan de Lange Nieuwstraat. Het vertelt de geschiedenis van christelijke kunst en cultuur in Nederland, katholiek en protestants, van de vroege middeleeuwen tot nu. Tot de topstukken horen de negende-eeuwse kelk van Lebuinus, de Man van smarten van Geertgen tot Sint Jans en enkele van de oudste bewaarde handschriften uit deze regio. Ook als je niet religieus bent, is het een prachtige plek om middeleeuwse beeldhouwkunst, edelsmeedwerk en verluchte manuscripten te zien.
Voor gezinnen en nieuwsgierigen
- Nijntje Museum: een museum rond het konijntje van Utrechter Dick Bruna, ingericht voor jonge kinderen.
- Museum Speelklok: draaiorgels, speeldozen en mechanische muziekinstrumenten, in de middeleeuwse Buurkerk. Een fijne combinatie van kunst, techniek en ambacht.
De stad als kunstwerk
- Domtoren: met ruim 112 meter de hoogste kerktoren van Nederland, met uitzicht over de stad.
- Oudegracht: unieke werven en werfkelders op waterniveau, uit de tijd dat goederen per boot de stad in kwamen.
- Pandhof van de Dom: een rustige kloostertuin naast de Domkerk.
- Rietveld in de stad: naast het Schröderhuis staan er meer gebouwen van Rietveld in Utrecht. Het museum en de toeristische informatie hebben routes.
Kunstonderwijs, cursussen en galeries
De Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) is een van de grootste kunstopleidingen van Nederland, met opleidingen van beeldende kunst en design tot muziek, theater en games. Eindexamenpresentaties van studenten zijn een goede manier om jonge makers te ontdekken. Overweeg je zelf een kunstopleiding, lees dan hoe word je kunstenaar? en illustrator worden.
Het vroegere Utrechts Centrum voor de Kunsten bestaat sinds 2019 niet meer, maar het aanbod voor amateurs is nog steeds breed: de gemeente subsidieert verschillende aanbieders van cursussen amateurkunst, en daarnaast geven veel zelfstandige ateliers les in tekenen, schilderen, keramiek en fotografie. Waar je op let bij het kiezen, lees je in leren schilderen voor beginners, tekenen leren in 7 stappen en fotografie voor beginners. Galeries vind je verspreid door de binnenstad; tips staan in een galerie bezoeken.
Welk museum past bij jou?
| Je wilt… | Ga naar |
|---|---|
| Design en De Stijl | Centraal Museum en het Rietveld Schröderhuis |
| Oude meesters met dramatisch licht | Centraal Museum (Utrechtse caravaggisten) |
| Middeleeuwse kunst | Museum Catharijneconvent |
| Iets voor jonge kinderen | Nijntje Museum |
| Iets heel anders | Museum Speelklok |
Kunstdag in Utrecht
| Tijd | Wat |
|---|---|
| Ochtend | Centraal Museum (Rietveld en caravaggisten) |
| Late ochtend | Fietsen naar het Rietveld Schröderhuis (gereserveerd tijdslot) |
| Lunch | Aan de Oudegracht |
| Middag | Museum Catharijneconvent of de Domtoren beklimmen |
Praktische tips
- Reserveer het Schröderhuis ruim vooraf; zonder tijdslot kom je niet binnen.
- Utrecht is een fietsstad: het Schröderhuis ligt buiten de binnenstad, dus een (OV-)fiets is handig.
- Met de Museumkaart heb je bij de meeste musea toegang; reken na of de kaart voor jou uit kan in is de Museumkaart de moeite waard?
- Openingstijden, prijzen en het actuele programma vind je op de websites van de musea zelf.
Combineren
Amsterdam ligt op een half uur met de trein; zie kunst in Amsterdam. Voor Mondriaan en de rest van De Stijl ga je naar Den Haag. Meer steden en combinaties per regio vind je in kunststeden in Nederland, en alle museumgidsen in kunstmusea in Nederland.
Veelgestelde vragen
Kun je het Rietveld Schröderhuis zomaar binnenlopen?
Nee, alleen met een vooraf gereserveerd tijdslot via het Centraal Museum.
Wat is er te zien in het Centraal Museum?
Rietveld-design, de Utrechtse caravaggisten, mode, magisch realisme en het middeleeuwse Utrechtse schip.
Is Utrecht geschikt voor een kunstdag?
Ja, de musea liggen dicht bij elkaar en de binnenstad zelf is een bezienswaardigheid.
