Tekenen leren in 7 stappen

Tekenen is de basis van bijna alle beeldende kunst. Het mooie is: iedereen kan het leren. Het is geen aangeboren talent, maar een vaardigheid die je met oefening opbouwt. Met deze zeven stappen werk je rustig aan je tekenvaardigheid.

De zeven stappen

1. Leer kijken – teken wat je ziet, niet wat je denkt te zien. Goed waarnemen is de halve tekening.
2. Oefen basisvormen – bol, kubus en cilinder vormen de bouwstenen van alles.
3. Werk aan je lijn – oefen losse, zekere lijnen in plaats van voorzichtige krasjes.
4. Begrijp licht en schaduw – arcering geeft je tekening volume en diepte.
5. Let op verhoudingen – meet met je potlood om de juiste proporties te vinden.
6. Voeg perspectief toe – hiermee creeer je ruimte en diepte.
7. Teken elke dag – herhaling is de snelste leerschool.

Wat heb je nodig?

Voor tekenen heb je weinig nodig:

• Een potlood, bijvoorbeeld een HB en een zachtere 2B.
• Een gum, het liefst een kneedgum.
• Papier of een schetsboek.

Juist die eenvoud maakt tekenen zo toegankelijk; je kunt overal en altijd oefenen.

Veelgemaakte fouten

Beginners tekenen vaak te klein, drukken te hard en gummen te veel. Durf groot te werken, hou je lijn licht en laat zoekende lijnen gerust staan; ze horen bij het proces.

Leer kijken als een tekenaar

De grootste sprong in je tekenvaardigheid maak je niet met je hand, maar met je ogen. Tekenaars leren echt te zien wat er is, in plaats van wat ze denken dat er is. Een handige oefening is het natekenen van een voorwerp dat je ondersteboven legt; omdat je het dan niet meer “herkent”, teken je vanzelf nauwkeuriger wat je werkelijk ziet.

Een andere klassieker is de blindcontourtekening: teken de omtrek van een voorwerp zonder naar je papier te kijken. Het resultaat is grappig, maar je traint er je oog-handcoordinatie en je waarneming enorm mee.

Oefeningen om te proberen

• Teken een voorwerp ondersteboven na.
• Maak een blindcontourtekening.
• Schets elke dag tien minuten een alledaags voorwerp.

Tekenen is vooral kijken

De meeste mensen die zeggen dat ze niet kunnen tekenen, hebben eigenlijk nooit echt geleerd te kijken. Want dat is waar tekenen om draait: niet je hand, maar je oog. Een goede tekenaar tekent niet wat hij denkt te zien, maar wat er werkelijk is, met al zijn verhoudingen, lichte en donkere vlakken en onverwachte vormen. Die manier van kijken kun je trainen.

Begin daarom niet met moeilijke onderwerpen, maar met goed observeren. Teken alledaagse voorwerpen die voor je liggen en let vooral op verhoudingen: hoe groot is het ene deel ten opzichte van het andere?

Stap voor stap beter worden

1. Begin met de grote vormen en verhoudingen, nog geen details.
2. Kijk vaker naar je onderwerp dan naar je papier.
3. Voeg pas op het laatst de schaduwen en details toe.

Oefen kort maar regelmatig; tien minuten per dag levert meer op dan een keer per maand een uur. En wees mild voor jezelf: elke tekening, ook een mislukte, leert je iets. Bewaar je oude schetsen, dan zie je na een paar maanden hoeveel je bent gegroeid.

Kort maar regelmatig oefenen

Vooruitgang in tekenen komt niet van een enkele lange sessie, maar van regelmaat. Tien minuten per dag schetsen levert meer op dan een keer per maand een uur. Houd een klein schetsboek bij de hand en teken alledaagse dingen: je hand, een kopje, de kat. Bewaar je oude schetsen, want na een paar maanden zie je pas echt hoeveel je bent gegroeid. Die zichtbare vooruitgang is de beste motivatie om door te gaan en steeds een stapje verder te zetten.

Leuke weetjes

• Leonardo da Vinci maakte zijn aantekeningen in spiegelschrift, van rechts naar links.
• Tekenen is geen aangeboren gave maar een vaardigheid die vrijwel iedereen kan leren.
• Veel kunstenaars dragen altijd een klein schetsboekje bij zich om overal te kunnen oefenen.

Van lijn naar verf

Als je tekenvaardigheid groeit, is de stap naar verf klein. Lees verder over leren schilderen voor beginners, bekijk onze cursussen en workshops of laat je inspireren door het werk van Vincent van Gogh, die ook begon met tekenen.