Perspectief tekenen: één-, twee- en driepuntsperspectief uitgelegd
Perspectief tekenen draait om twee dingen: de horizon (je ooghoogte) en verdwijnpunten op die horizon. Lijnen die in werkelijkheid evenwijdig lopen, komen in je tekening samen in een verdwijnpunt. Met één verdwijnpunt teken je een straat of gang recht van voren, met twee een gebouw op de hoek, en met drie een hoog gebouw van onderaf.
- Horizon = ooghoogte van de tekenaar.
- Eenpuntsperspectief: je kijkt recht tegen een vlak aan.
- Tweepuntsperspectief: je kijkt op een hoek.
- Driepuntsperspectief: je kijkt sterk omhoog of omlaag.
De basisbegrippen
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| Horizon (ooglijn) | Horizontale lijn op de hoogte van je ogen |
| Verdwijnpunt | Punt op de horizon waar evenwijdige lijnen samenkomen |
| Vluchtlijnen | De lijnen die naar het verdwijnpunt lopen |
| Verticalen | Blijven bij één- en tweepuntsperspectief recht omhoog |
De drie soorten perspectief
| Soort | Verdwijnpunten | Gebruik | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| Eenpunts | 1, midden op de horizon | Recht van voren kijken | Gang, spoorlijn, straat, kamer |
| Tweepunts | 2, links en rechts op de horizon | Op een hoek kijken | Huis op de hoek, doos schuin bekeken |
| Driepunts | 2 op de horizon + 1 erboven of eronder | Sterk omhoog of omlaag kijken | Wolkenkrabber, vogelperspectief |
Oefening 1: eenpuntsperspectief
- Trek een horizontale lijn op ongeveer een derde van het papier en zet er een punt op.
- Teken een rechthoek (de voorkant van een blok) ergens op het papier.
- Trek van de hoeken lijnen naar het verdwijnpunt.
- Bepaal hoe diep het blok is en trek een tweede rechthoek, evenwijdig aan de eerste.
- Gum de hulplijnen die je niet nodig hebt.
Probeer daarna een straat: twee rijen huizen waarvan alle daklijnen en stoepranden naar hetzelfde punt lopen.
Oefening 2: tweepuntsperspectief
- Teken een horizon met een verdwijnpunt helemaal links en een helemaal rechts.
- Teken een verticale lijn: de voorste hoek van je doos of huis.
- Trek van boven- en onderkant lijnen naar beide verdwijnpunten.
- Bepaal de breedte met twee extra verticalen.
- Verbind de achterste hoeken met de tegenoverliggende verdwijnpunten.
Oefening 3: driepuntsperspectief
Voeg aan tweepuntsperspectief een derde punt toe, ver boven (kikvorsperspectief) of ver onder (vogelperspectief) de horizon. Alle verticalen lopen nu naar dat punt, waardoor een gebouw lijkt te torenen of juist diep onder je ligt.
Veelgemaakte fouten
| Fout | Oplossing |
|---|---|
| Verticalen scheef in één- of tweepunts | Verticalen altijd recht houden, gebruik een geodriehoek |
| Meerdere horizonnen in één tekening | Eén ooghoogte per tekening |
| Verdwijnpunten te dicht bij elkaar | Verder uit elkaar, eventueel buiten het papier |
| Ramen en deuren “zweven” | Teken ook hun boven- en onderkanten naar het verdwijnpunt |
Perspectief in de kunstgeschiedenis
Het lineair perspectief werd in de vroege renaissance in Florence ontwikkeld en veranderde de schilderkunst voorgoed. In de zeventiende eeuw gebruikten Nederlandse schilders van kerkinterieurs en stadsgezichten het met grote precisie. M.C. Escher speelde er juist mee door onmogelijke ruimtes te tekenen, en de kubisten lieten het bewust los.
Zo oefen je verder
- Teken elke dag een doos in een andere stand.
- Teken de hoek van je kamer vanaf je stoel.
- Zoek buiten een straat en schets hem in eenpuntsperspectief.
- Leg overtrekpapier op een foto en zoek de verdwijnpunten.
Begin je net, start dan met tekenen leren in 7 stappen.
Veelgestelde vragen
Wat is een verdwijnpunt?
Het punt op de horizon waar lijnen samenkomen die in werkelijkheid evenwijdig lopen, zoals de randen van een weg.
Wanneer gebruik je tweepuntsperspectief?
Als je op een hoek van een voorwerp of gebouw kijkt, zodat je twee zijden tegelijk ziet.
Waar leg je de horizon?
Op jouw ooghoogte. Zit je, dan ligt hij lager dan wanneer je staat.
