Rembrandt van Rijn: leven, werken en waar je ze ziet

Rembrandt van Rijn (1606-1669) is de beroemdste schilder van de Nederlandse Gouden Eeuw. Hij is vooral bekend om zijn dramatische spel van licht en donker, zijn psychologisch rake portretten en zijn tientallen zelfportretten. Zijn bekendste werk, De Nachtwacht, hangt in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Leven in vogelvlucht

Zo herken je een Rembrandt

• Licht uit het donker. De achtergrond is vaak bijna zwart; het licht valt op een gezicht, een hand of een kraag. Dat contrast heet clair-obscur.
• Warme aardetinten. Bruin, oker, goud en diep rood overheersen.
• Verf als materiaal. In zijn latere werk zet hij verf dik en grof op, soms met de achterkant van het penseel of een paletmes. Van dichtbij zie je vlekken, van een afstand een gezicht.
• Geen opgepoetste mensen. Rimpels, vermoeidheid en twijfel mogen er zijn. Daardoor voelen zijn portretten persoonlijk.
• Beweging in groepsportretten. Waar anderen mensen netjes op een rij zetten, laat Rembrandt ze praten, opstaan en bewegen.

De belangrijkste werken en waar ze hangen

De Nachtwacht heet officieel het schuttersstuk van de compagnie van kapitein Frans Banninck Cocq. De naam “Nachtwacht” ontstond pas later, toen het vernis zo donker was geworden dat het tafereel op een nachtscène leek.

Waarom Rembrandt zo belangrijk is

Rembrandt combineerde technische meesterschap met een ongewone aandacht voor het innerlijk van zijn modellen. Zijn Bijbelse taferelen vertellen geen afstandelijke verhalen, maar tonen mensen die twijfelen, schrikken of vergeven. Zijn zelfportretten, die zijn hele leven beslaan, vormen bijna een dagboek in verf: van zelfverzekerde jonge kunstenaar tot oudere man die zich niets meer hoeft te bewijzen.

Ook als etser was hij vernieuwend. Hij werkte zijn etsplaten vaak opnieuw bij, waardoor er van één prent verschillende “staten” bestaan. Wie in het Rembrandthuis een demonstratie ziet, begrijpt hoe ambachtelijk dat werk was.

Veelvoorkomende misverstanden

• “Rembrandt was altijd arm.” Niet waar: in de jaren 1630 en 1640 was hij een gevraagde, goed betaalde schilder. Zijn geldproblemen kwamen later, mede door hoge uitgaven en een duur huis.
• “De Nachtwacht speelt ’s nachts.” Nee, het is een dagtafereel dat door donker vernis nachtelijk oogde.
• “Alles wat Rembrandt heet, is van Rembrandt.” Hij had veel leerlingen die in zijn stijl werkten. Over de toeschrijving van een deel van de werken wordt tot op vandaag onderzoek gedaan.

Vind je Rembrandt mooi? Kijk dan ook naar…

• Frans Hals, voor nog lossere, levendige portretten.
• Johannes Vermeer, voor het tegenovergestelde: rust en helder daglicht.
• De barok, de bredere Europese stroming van drama en contrast waar Rembrandt bij aansluit.

Zo plan je een Rembrandt-dag

Begin in het Rijksmuseum bij De Nachtwacht en loop daarna door de eregalerij naar De Staalmeesters en Het Joodse bruidje. Neem ’s middags de tram naar het Rembrandthuis om te zien hoe hij woonde en werkte. Heb je een tweede dag, ga dan naar het Mauritshuis in Den Haag voor De anatomische les. Combineer het met onze gids kunst in Amsterdam.