Kunst in Haarlem: Frans Hals, Teylers en de hofjes
Haarlem is een van de mooiste compacte kunststeden van Nederland. Het Frans Hals Museum en het Teylers Museum liggen op tien minuten lopen van elkaar, en tussendoor wandel je langs de Grote of Sint-Bavokerk en verborgen hofjes. In de Gouden Eeuw was Haarlem een centrum van schilderkunst, met Frans Hals, Judith Leyster, Hendrick Goltzius en Jacob van Ruisdael. Vanaf Amsterdam ben je er met de trein in een kwartier.
- Frans Hals Museum: schutters- en regentenstukken van Frans Hals en de Haarlemse school, in een voormalig oudemannenhuis.
- Teylers Museum: het oudste museum van Nederland, uit 1784.
- Grote of Sint-Bavokerk: met het beroemde Müller-orgel en het graf van Frans Hals.
- Hofjes: rustige binnentuinen midden in de stad.
- Alles op loopafstand van het station.
Frans Hals Museum
Het Frans Hals Museum zit sinds 1913 in het Oudemannenhuis aan het Groot Heiligland, een zeventiende-eeuws hofje voor oudere mannen. Je ziet er de grote schuttersstukken van Frans Hals, zoals het Feestmaal van officieren van de Cluveniersschutterij uit 1627, en de Regentessen van het Oudemannenhuis uit ongeveer 1664: portretten van de vrouwen die dit gebouw ooit bestuurden. Daaromheen hangt de Haarlemse school, met onder meer Jan van Scorel, Hendrick Goltzius, Judith Leyster, Jacob van Ruisdael en Jan Steen. Ongeveer de helft van de collectie is moderne en hedendaagse kunst, inclusief fotografie.
Tot augustus 2025 had het museum ook een tentoonstellingslocatie voor moderne kunst aan de Grote Markt. De gemeente besloot in oktober 2025 dat het museum op termijn verhuist naar de Egelantier; die verbouwing staat gepland voor 2030-2032. Kijk op de website van het museum wat er nu waar te zien is.
Teylers Museum
Aan het Spaarne ligt het Teylers Museum, in 1784 geopend en daarmee het oudste museum van Nederland. Kunst, wetenschap en natuur staan er naast elkaar in zalen die grotendeels zijn zoals in de achttiende en negentiende eeuw: de Ovale Zaal, fossielenzalen, instrumenten en schilderijenzalen. Het museum heeft ook een topcollectie tekeningen, met onder meer 25 tekeningen van Michelangelo, die in wisselende presentaties te zien zijn.
De Haarlemse schilders
In de zeventiende eeuw was Haarlem een bloeiende kunststad. Frans Hals schilderde er zijn levendige portretten met de losse toets die later de impressionisten inspireerde. Judith Leyster had er als een van de weinige vrouwen een eigen werkplaats. Jacob van Ruisdael schilderde de beroemde gezichten op Haarlem, met de stad klein onder een enorme wolkenlucht. Eerder al maakte Hendrick Goltzius de stad tot een centrum van prentkunst. Lees meer in de Gouden Eeuw.
De Grote Kerk en de hofjes
De Grote of Sint-Bavokerk op de Grote Markt is een van de mooiste gotische kerken van het land. Binnen staat het monumentale Müller-orgel, en Frans Hals ligt er begraven. Rondom de binnenstad liggen veel hofjes: groepjes kleine huizen rond een binnentuin, oorspronkelijk gesticht voor ouderen of alleenstaande vrouwen. Het Hofje van Bakenes geldt als het oudste. Veel hofjes zijn nog bewoond; loop er rustig en respectvol doorheen en let op de tijden die bij de poort staan.
Zelf kunst maken: cursussen en galeries
Wie na een dag Frans Hals zelf aan de slag wil, vindt in Haarlem kunstcentra en ateliers met cursussen tekenen, schilderen en keramiek, voor kinderen en volwassenen. Waar je op let bij het kiezen, lees je in leren schilderen voor beginners en tekenen leren in 7 stappen. De binnenstad heeft veel galeries, zeker in de straten rond de Grote Markt; tips staan in een galerie bezoeken.
Kunstdag in Haarlem
| Tijd | Wat |
|---|---|
| Ochtend | Frans Hals Museum, 1,5 tot 2 uur |
| Late ochtend | Wandeling langs hofjes richting de Grote Markt |
| Lunch | Rond de Grote Markt |
| Middag | Grote of Sint-Bavokerk, daarna Teylers Museum aan het Spaarne |
| Eind van de middag | Galeries in de binnenstad of een wandeling langs het Spaarne |
Welk adres past bij jou?
| Je wilt… | Ga naar |
|---|---|
| Gouden Eeuw-portretten | Frans Hals Museum |
| Een museum als tijdcapsule | Teylers Museum |
| Tekeningen van grote meesters | Teylers Museum (wisselend te zien) |
| Rust en historie | De hofjes, zoals het Hofje van Bakenes |
Praktische tips
- Alles is lopend te doen vanaf station Haarlem.
- Met de Museumkaart heb je meestal toegang tot beide musea; zie is de Museumkaart de moeite waard?
- Openingstijden, prijzen en het actuele programma vind je op de websites van de musea zelf.
Combineren
Haarlem is goed te combineren met Amsterdam, waar je in het Rijksmuseum nog meer Frans Hals ziet, of met Leiden. Alle steden op een rij vind je in kunststeden in Nederland.
Veelgestelde vragen
Welke musea zijn er in Haarlem?
Onder meer het Frans Hals Museum, met schutters- en regentenstukken van Frans Hals, en het Teylers Museum, het oudste museum van Nederland.
Kun je Haarlem op één dag doen?
Ja, de musea en bezienswaardigheden liggen op loopafstand van elkaar.
Waar ligt Frans Hals begraven?
In de Grote of Sint-Bavokerk in Haarlem.
