Beroemde vrouwelijke kunstenaars die je moet kennen

Vrouwelijke kunstenaars waren er in elke periode, maar ze kregen veel minder kansen en raakten vaak in de vergetelheid. Namen die je moet kennen zijn onder meer Artemisia Gentileschi, Judith Leyster, Rachel Ruysch, Maria Sibylla Merian, Berthe Morisot, Frida Kahlo, Hilma af Klint, Georgia O’Keeffe, Charley Toorop en Louise Bourgeois.

Waarom bleven ze zo lang onderbelicht?

Tot ver in de negentiende eeuw konden vrouwen meestal niet aan een kunstacademie studeren. Tekenen naar naaktmodel, de basis voor historiestukken (destijds het hoogste genre), was voor hen verboden. Veel vrouwen leerden het vak daarom in de werkplaats van hun vader of man en specialiseerden zich in portretten, stillevens of bloemen. Na hun dood werden hun werken vaak verkocht onder de naam van een bekendere mannelijke collega, omdat dat meer opbracht.

Tien kunstenaars op een rij

De Nederlandse meesteressen

Judith Leyster

Ze was in 1633 een van de eerste vrouwen in het Haarlemse schildersgilde en had een eigen werkplaats met leerlingen. Haar werk werd eeuwenlang aan Frans Hals toegeschreven.

Rachel Ruysch

Ruysch was een van de best betaalde schilders van haar tijd. Haar bloemstukken zijn botanisch nauwkeurig en tegelijk zwierig gecomponeerd. Ze werkte tot op hoge leeftijd door.

Maria Sibylla Merian

Kunstenares én natuuronderzoeker. Ze reisde eind zeventiende eeuw naar Suriname om de metamorfose van insecten te bestuderen en publiceerde daar een beroemd boek over.

Charley Toorop

Dochter van schilder Jan Toorop, maar met een totaal eigen, krachtige stijl. Haar portretten van arbeiders en haar groepsportret van drie generaties Toorop behoren tot de sterkste Nederlandse schilderkunst van de twintigste eeuw.

Zo herken je hun bijdrage

• Andere blik op vrouwen. Gentileschi en Kahlo tonen vrouwen als handelende, sterke figuren in plaats van als passief onderwerp.
• Vernieuwing in “kleine” genres. Stillevens en botanische tekeningen kregen bij Ruysch en Merian een wetenschappelijke en artistieke diepgang.
• Pioniers. Hilma af Klint maakte al abstract werk rond dezelfde tijd als Kandinsky, maar liet het pas na haar dood tonen.

Waar zie je hun werk?

In het Rijksmuseum hangen werken van Judith Leyster en Rachel Ruysch tussen die van hun tijdgenoten. Twintigste-eeuwse vrouwelijke kunstenaars zie je in de collecties van musea voor moderne kunst, zoals het Stedelijk Museum en het Kunstmuseum Den Haag. Check vooraf de actuele collectiepresentatie.

Zelf op ontdekkingstocht

Loop bij je volgende museumbezoek bewust de zaalteksten af en tel hoeveel werken door vrouwen zijn gemaakt. Vraag bij de informatiebalie of er een route of audiotour over vrouwelijke kunstenaars is. Gebruik daarnaast onze kijkmethode om hun werk met meer aandacht te bekijken.