Wat is hedendaagse kunst? Uitleg en hoe je het leert waarderen
Hedendaagse kunst is kunst van onze eigen tijd, ruwweg van de jaren zeventig tot nu. Ze gaat vaak minder over schoonheid of techniek en meer over ideeën, de maatschappij en de ervaring van de kijker. Hedendaagse kunst kan een schilderij zijn, maar ook een installatie, een video, een performance of een digitaal werk.
- Periode: ongeveer 1970 tot nu.
- Vormen: schilderkunst, beeldhouwkunst, installatie, video, fotografie, performance, digitale kunst.
- Thema’s: identiteit, klimaat, technologie, politiek, het lichaam, de kunstwereld zelf.
- Begrip groeit door te kijken met vragen, niet met oordelen.
Hedendaags versus modern
| Moderne kunst (ca. 1860-1970) | Hedendaagse kunst (ca. 1970-nu) | |
|---|---|---|
| Hoofdvraag | Hoe kan kunst er anders uitzien? | Wat kan kunst zijn en wat wil ze zeggen? |
| Vorm | Vooral schilderij en beeld | Elke vorm en elk medium |
| Ordening | Duidelijke stromingen | Veel naast elkaar bestaande richtingen |
| Rol kijker | Kijkt naar het werk | Vaak onderdeel van het werk |
De uitgebreide uitleg over de eerdere periode lees je in wat is moderne kunst?
Vormen van hedendaagse kunst
- Installatie: een ruimte die als geheel het kunstwerk is; je loopt erin rond.
- Conceptuele kunst: het idee is belangrijker dan het object. Soms bestaat het werk uit instructies of tekst.
- Video- en mediakunst: bewegend beeld, projecties, geluid.
- Performance: een handeling van de kunstenaar, live of vastgelegd.
- Fotografie: van documentair tot geënsceneerd.
- Digitale kunst: werk gemaakt met software, algoritmes of virtual reality.
- Schilderkunst en beeldhouwkunst: bestaan nog volop, vaak met nieuwe onderwerpen en materialen.
Waarom vinden veel mensen het lastig?
Hedendaagse kunst geeft zelden een direct antwoord. Een stapel snoep in een hoek of een lege kamer met geluid lijkt niet op wat we van kunst verwachten. Daar komt bij dat de betekenis vaak in de context zit: wie de kunstenaar is, waar het werk staat, wat er in de wereld gebeurt. Zonder die context voelt het al snel als een grap. Met een paar vragen kom je verder.
Een kijkmethode in vijf vragen
| Vraag | Waarom |
|---|---|
| Wat zie, hoor of voel ik precies? | Beschrijven gaat voor oordelen |
| Van welk materiaal is het gemaakt? | Materiaalkeuze is vaak een boodschap |
| Wat doet het met de ruimte en met mij? | Veel werken draaien om ervaring |
| Waar verwijst het naar? | Nieuws, geschiedenis, popcultuur, andere kunst |
| Wat zegt de zaaltekst, en ben ik het ermee eens? | Context plus je eigen mening |
Waar zie je hedendaagse kunst in Nederland?
Het Stedelijk Museum in Amsterdam en de Kunsthal Rotterdam tonen regelmatig hedendaagse kunst. Museum De Pont in Tilburg is gewijd aan hedendaagse kunst in een voormalige wolspinnerij (zie kunst in Tilburg), en het Van Abbemuseum in Eindhoven heeft een sterke collectie (zie kunst in Eindhoven). Ook galeries zijn een goede, laagdrempelige plek om te beginnen; lees een galerie bezoeken.
Hedendaagse kunst kopen
Juist hedendaagse kunst is bereikbaar: van kleine werken van jonge kunstenaars op eindexamenexposities tot edities en prints. Wie wil beginnen met verzamelen, leest eerst onze tips over kunst kopen.
Zo begin je
Kies één tentoonstelling met hedendaagse kunst en neem de tijd voor drie werken in plaats van alles. Stel bij elk werk de vijf vragen. Bespreek het daarna met iemand: hedendaagse kunst wordt vaak pas interessant in het gesprek.
Veelgestelde vragen
Vanaf wanneer heet kunst hedendaags?
Er is geen vaste grens, maar meestal wordt kunst vanaf ongeveer 1970 als hedendaags gezien.
Is hedendaagse kunst altijd abstract?
Nee. Veel hedendaagse kunst is figuratief: schilderijen van mensen, foto's, beelden. Het gaat om de tijd waarin het gemaakt is, niet om de stijl.
Waarom is hedendaagse kunst zo duur?
Topprijzen op veilingen gaan over een kleine groep beroemde kunstenaars. Het meeste werk van hedendaagse kunstenaars is veel betaalbaarder, zeker bij beginnende makers.
