Kunst als beroep

Wat doet een curator? Het beroep uitgelegd

Vrouw in een museumarchief bekijkt kunstwerken en tekeningen op een tafel

Een curator is verantwoordelijk voor het verzamelen, onderzoeken en tonen van kunst of erfgoed. In een museum beheert een collectiecurator een deel van de collectie, terwijl een tentoonstellingscurator bedenkt welk verhaal een tentoonstelling vertelt en welke werken daarbij horen. Daarnaast zijn er onafhankelijke curatoren die voor verschillende instellingen werken.

In het kort

  • Kerntaken: onderzoek, selectie, tentoonstellingen maken, collectiebeheer, teksten schrijven.
  • Soorten: collectiecurator, tentoonstellingscurator, onafhankelijk curator.
  • Vaak met een achtergrond in kunstgeschiedenis of een verwante studie.
  • Het werk is een mix van onderzoek, organisatie en samenwerking.

Taken van een curator

TaakWat het inhoudt
OnderzoekDe herkomst, betekenis en context van werken uitzoeken
Selectie en aankoopBepalen welke werken de collectie versterken
TentoonstellingenConcept bedenken, werken kiezen, bruiklenen aanvragen
TekstenZaalteksten, catalogi, artikelen
SamenwerkingMet restauratoren, educatie, vormgevers, kunstenaars en andere musea
PubliekLezingen, rondleidingen, contact met pers

Soorten curatoren

SoortWerkt voorFocus
Collectiecurator (conservator)Een museumBeheer en onderzoek van een collectiedeel
TentoonstellingscuratorMuseum of kunsthalTentoonstellingen bedenken en maken
Onafhankelijk curatorWisselende opdrachtgeversProjecten, biënnales, festivals
BedrijfscuratorEen bedrijfscollectieKunst in een bedrijfsomgeving

Van idee tot tentoonstelling

  1. Een idee of onderzoeksvraag, bijvoorbeeld rond een kunstenaar of thema.
  2. Onderzoek naar werken, ook in andere collecties.
  3. Bruikleenaanvragen bij musea en verzamelaars.
  4. Ontwerp van de ruimte met vormgevers.
  5. Teksten, catalogus en educatief materiaal.
  6. Opbouw, opening en publieksprogramma.

Bij grote tentoonstellingen kan dit traject jaren duren. Wie dat weet, kijkt anders naar een tentoonstelling; zie ook tentoonstellingen vinden.

Welke vaardigheden heb je nodig?

  • Kennis van kunst en geschiedenis.
  • Onderzoeksvaardigheden en kritisch denken.
  • Goed schrijven voor verschillende publieken.
  • Organisatietalent en budgetbewustzijn.
  • Samenwerken en onderhandelen.
  • Talenkennis, zeker voor internationale bruiklenen.

Opleiding

Veel curatoren hebben kunstgeschiedenis of een verwante studie gedaan aan de universiteit, vaak aangevuld met een master. Er zijn ook specifieke curatoriale programma’s en sommige curatoren hebben een achtergrond als kunstenaar. Ervaring via stages, vrijwilligerswerk en kleine projecten is belangrijk om binnen te komen.

Curator en kunstenaar

Curatoren en kunstenaars werken nauw samen. Voor een kunstenaar kan een curator een belangrijke rol spelen in zichtbaarheid. Lees voor de makerskant hoe word je kunstenaar?

Tip: lees bij je volgende museumbezoek de zaalteksten als het werk van een curator: welk verhaal wordt er verteld, en waarom deze werken naast elkaar? Je ziet de tentoonstelling dan met andere ogen. Zie ook kunstmusea in Nederland.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een curator en een conservator?

In Nederland wordt conservator vaak gebruikt voor een curator die een museumcollectie beheert en onderzoekt. Een tentoonstellingscurator focust vooral op tentoonstellingen.

Welke opleiding heb je nodig om curator te worden?

Meestal een universitaire opleiding kunstgeschiedenis of een verwante studie, vaak met een master en praktijkervaring.

Kan een kunstenaar ook curator zijn?

Ja, er zijn kunstenaars die ook tentoonstellingen samenstellen, vaak voor kunstenaarsinitiatieven of eigen projecten.